کد خبر : 9713
تاریخ انتشار : جمعه ۲۷ اسفند ۱۳۹۵ - ۲:۲۲

نوروز چگونه در گیلان می‌گذرد…

نوروز چگونه در گیلان می‌گذرد…

هاتف نیوز- درباره‌ی آیینهای ویژه‌ی نوروز در استان گیلان نویسندگان و گیلانشناسان مطالبی متنوع نوشته‌اند. در اینجا ما تلاش کردیم تا در گفت‌وگو با جواد اصغری بخشی از آیینهای نوروزی استان گیلان را برای آگاهی هر چه بیشتر خوانندگان این سطور بازتاب دهیم.

   هاتف نیوز– درباره‌ی آیینهای ویژه‌ی نوروز در استان گیلان نویسندگان و گیلانشناسان مطالبی متنوع نوشته‌اند. در اینجا ما تلاش کردیم تا در گفت‌وگو با جواد اصغری بخشی از آیینهای نوروزی استان گیلان را برای آگاهی هر چه بیشتر خوانندگان این سطور بازتاب دهیم.
جواد اصغری گیلانپژوه فعال این خطه در باره‌ی آیینهای نوروزی گیلان می‌گوید: در گذار از گوگول‌چهارشنبه و نوروزی]وانی در برخی از نقاط استان از جمله در لشت‌نشا همیشه آخرین سه‌شنبه بازار سال از جنب و جوش بسیاری برخوردار است چون مردم اطراف که حدود چهل و چهار پارچه ده و روستا شامل روستاهای گراکــو، گـــیلوا، لیــــــمـوچــا،عـلی‌بزایــه، خوشک‌سل، چـــافـــوچــا امیـــلدون، چونچنون، خشــکرود، اژدهابـــلـــوچ، جــــوریــاب، نـــــورود، لیــچه، پیـــچه دهســر، کنارســر، چلیکـدون، نوحــدون، چالکش، محسن‌آباد، جـــوپوشت، سالستون، توچـــالمون، رودپـوشــت، کـردخیل، جیلدون، چلکدون، گـفـشه، لاشـــه، ولــم، مـامــودون، زیـنده، چپـک، تازآبـــاد، نـــوده، کینـچه، جـیرانده، فـــخــرآبـاد، آسـدالـی و امین‌آباد بوده به لشت‌نشا آمده تا با آخرین فرصت خرید سال نو خود را برای نوروز آماده سازند.
وی افزود: بعضاً برای خانه تکانی و رفت روب درخانه‌های خود باخرید موادسفیدکننده مثلآ آهک برای خانه‌های کاهگلی خود که امروزه خیلی کم به چشم می‌خورد مراحل سفیدکاری یا (فشور علاوه) را انجام می‌دادند که آهک را داخل تشت آب حل کرده و با جاروی سیفتیلی که از کاه درست می‌شد خانه‌های خود را سفیدکاری می‌کردند و برای مراسم چهارشنبه‌سوری نیز کاه و کولوش را از همسایه‌ها به عاریت می‌گرفتند.
اصغری گفت: کاه را غروب روز چهارشنبه‌سوری در کنار خانه‌های خود درهفت جای مختلف به فاصله‌ی دو یا سه متری کنارهم گذاشته و آنرا آتش زده و از روی آن می‌پریدند و با هم می‌خواندند: گول گول چارشنبه. فرده پنجشنبه نیکبت بیشی، دولت بایه. سرخی تی‌شین مال مو، زردی می‌شین مال تو. که آنرا به روشهای مختلف گفته و از روی آتش می‌پریدند و در نقاطی از لشت‌نشا هم دختران بزرگتر دم بخت را که درخانه مانده بودند و به اصطلاح آنها را (بینیشته) می‌گفتند و از زمان ازدواجشان گذشته بود با جارو دقایقی بیرون می‌راندند تا بختشان باز شده و سال نو را به خانه‌ی شوهر بروند.

60
این گیلانپژوه می‌گوید: یکی از قشنگترین مراسمی که در منطقه‌ی لشت‌نشا و اطراف اجرا می‌شد مراسم «عروسی گولی» بوده که نگارنده آنرا بیشتر اوقات درخانه‌ی پدری خود واقع در لشت‌نشا در منطقه‌ی مروانکلا به چشم شاهد بوده و تصویری مشاهده شده نیز در حدود سال 52 درخانه‌ی پدری اینجانب هست که عکس این سنت دیرپا به همت گیلانشناس فرهیخته و پژوهشگر متعهد جناب استاد محمدبشرا تهیه شده است. که بیشترشان از منطقه‌ی جیلدان لشت‌نشا بوده که همراه با رقص و آواز و ترانه‌ی محلی در حیاط خانه‌های مردم اجرا می‌شد به این ترتیب كه دو مرد با لباس و آرایش زنانه یكی در نقش «كاس خانم» و دیگری در نقش «نازخانم» ظاهر می‌شدن دو یک نفرهم به نام «غول» ظاهر می‌شد که دور کمر و سر و اطراف بدنش را با کاه و کولوش می‌پوشانید می‌رقصیدند و یک نفر هم با نام «سرخون» یا «سرخان» می‌خواند و دیگری هم بنام «کتره زن» که با زدن دو قطعه تخته بر روی هم آوازخوان را همراهی می‌کرد، این نمایش با شیرین کاریهای «کاس خانم» و «ناز خانم» معمولاً دو پسر نوجوان زن پوش هستند آغاز می‌شود که برای تصاحب این دو زن کشمکشهای هم بین «غول» و «پیرمرد» یا «پیربابا» آغاز می‌شود.
لازم به ذکر است یکی از اتفاقاتی که باعث شد در ترانه‌ی مراسم «عروسی گولی» به کرات خوانده شود این بود که درحین اجرای همین مراسم دریکی از خانه‌ها سگی پای یکی از بازیگران را گازگرفته و او را مجروح می‌کند و درسالهای بعد خوانندگان با خواندن این قسمت از ترانه زن صاحبخانه را از ورود خود آگاه می‌کردند که مواظب سگ خانه‌شان باشد تا به انها آسیبی نرساند که صحت این گفتار ذکر این قسمت از ترانه در آهنگ زنده‌یاد استاد فریدون پورضا هست کی می‌خواند: خونخازن و یزیز بیه، تی سگی آدم گیره. پایه زنمه می‌ره، آه ناله مره گیره، اوی عروسی گولی باردیم، جون دیلی باردیم. خانخا تره ناردیما تی پسره باردیم.
در پایان مراسم باخواندن ترانه از زن صاحبخانه پول و هدایای خود را می‌گرفتند و می‌خواندند:
عروسَ گولی باوردیم، جان دیلی باوردیم
خانخاه تره ناردیم، تی پسره باردیم
عروس گلی همینه، بدین چه نازنینه
نوروز مبارک باد، سال نو مبارک
عروس گولی باردیم جان دلی باردیم
خانخا تره ناردیم تی پسره باردیم
ای خانه دو بر دارا، مورغانه دو سر داره
خانخازن پسر دارا، الله تو نگه دارا
عروس گولی همینه، بدین چه نازنینه
عروس گولی باردیم، تی پسره باردیم
ای خانه به او خانه میرزا ملک خانه
نوروز مبارک باد، سال نو مبارک
کاس خانم بیا بیا
نازخانم تونم بیا
بشگفته گول و گیا
روی دوشمنون سیا
مورغانه چهل دانه، این نقش بزرگانه
نوروز مبارک باد سال نو مبارک
عروس گولی باردیم، جون دلی باردیم
خانخا تره ناردیم. تی پسره باردیم
رنگا بیدینه رنگانا، ماه فوتوسته دنگه
قوربون خدا بوشوم، تی دیل چه مانه؟ سنگه
قویلا بیدینه بابا
قویلا بیدینه بابا
ای قویلک شیرازی
یکدم توبکون بازی
مردوم ببرن فیضی
نوروز مبارک باد، سال نو مبارک
عروسی گولی همینه
بیدینه چی نازنینه
پیرمرد بوشو بیمیر
سه چارک برنج فاگیر
پنج زارفاده فانگیر
پنج تومن فاده فاگیر
نوروز مبارک باد، سال نو مبارک

61
جواد اصغری در پایان می‌افزاید: در روزعید نوروز هم زن خانه با چیدن سفره‌ی هفت سین شامل سیر و سرکه و سماق و سمنو از قبل پخته شده و سنجد و سکه وسیب و سبزه از قبل آماده شده و تخم مرغهای رنگین به تعداد افراد خانوار که با پوست پیاز قرمزدرآب جوش تواماً پخته می‌شد برای بعد ازتحویل سال نوبا بازی مورغانه جنگ دورهم سال نورا جشن می‌گرفتند.
پس از جشنهای نوروز هم برنامه‌های سال نو با سیزده‌به در پایان می‌یافت. روز سیزده سال مردم به رفتن به دامان طبیعت و برپا کردن آتش سیزده‌ی سال خود را به در می‌کردند و با دلی شاد و خرم به سال کار و فعالیت در سال جدید می‌رفتند که هنوز هم این آداب و رسوم در استان گیلان تداوم دارد و پابرجا است.

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 1 در انتظار بررسی : 1 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.